पुणे: (लोकजागृती )मराठी रंगभूमी, चित्रपटसृष्टी आणि लोककलेच्या क्षेत्रात आपल्या दमदार अभिनयाने व लावणीने प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य करणाऱ्या ज्येष्ठ अभिनेत्री मधु कांबीकर यांचे पुण्यात निधन झाले. त्या ७३ वर्षांच्या होत्या. गेल्या काही वर्षांपासून प्रकृतीच्या अस्वास्थ्यामुळे त्या अभिनय क्षेत्रापासून दूर आणि अंथरुणाला खिळलेल्या होत्या. त्यांच्या निधनाने मराठी कलाविश्वात मोठी पोकळी निर्माण झाली असून सर्वच स्तरातून शोक व्यक्त होत आहे.
जन्म आणि लोककलेचा वारसा
मधु कांबीकर यांचा जन्म २८ जुलै १९५३ रोजी बीड जिल्ह्यातील माळेगाव खुर्द येथे झाला. त्यांचा जन्म कोल्हाटी समाजात झाला असून लोककलेचा वारसा त्यांना घरातूनच लाभला होता. त्यांची आई आणि इतर कुटुंबीय लावणी व लोककला सादर करत असत. अत्यंत लहान वयातच त्यांनी लोककलेचा वारसा स्वीकारत नृत्यात आणि अभिनयात प्राविण्य मिळवले.
सुवर्णकाळ आणि चित्रपट कारकीर्द
अंदाजे चार दशकांहून अधिक काळ चाललेल्या त्यांच्या या বর্ণरंजीत कलाप्रवासात त्यांनी ७५ हून अधिक चित्रपटांत महत्त्वपूर्ण भूमिका साकारल्या. विशेषतः १९८० च्या दशकात त्या मराठी चित्रपटसृष्टीतील अग्रगण्य अभिनेत्री म्हणून प्रस्थापित झाल्या.
- त्यांनी लावणी, लोकनाट्य, ग्रामीण व शहरी नाटक तसेच चित्रपट अशा विविध माध्यमांत लीलया काम केले.
- ‘शापित’, ‘हेच माझं माहेर’, ‘रावसाहेब’, ‘सतीची पुण्याई’, ‘ह्योच नवरा पाह्यजे’, ‘झपाटलेला’, ‘एक होता विदूषक’ यांसारख्या अनेक गाजलेल्या चित्रपटांतील त्यांच्या भूमिका प्रचंड लोकप्रिय ठरल्या.
- चित्रपटांसोबतच ‘वस्त्राहरण’, ‘पुत्रकामेष्टी’, ‘पेइंग गेस्ट’ यांसारख्या व्यावसायिक व लोकनाट्यांच्या प्रयोगांमध्येही त्यांनी आपल्या अभिनय कौशल्याची छाप पाडली.
मिळालेले पुरस्कार व सन्मान
मधु कांबीकर यांच्या कलाक्षेत्रातील अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते:
- फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री – ‘शापित’ चित्रपटासाठी)
- सहा महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार (विविध उत्कृष्ट अभिनयाबद्दल)
- याशिवाय ‘नटवर्य केशवराव दाते पुरस्कार’, ‘पठ्ठे बापूराव पुरस्कार’ आणि विविध विशेष ज्युरी पुरस्कारांनी त्यांना गौरवण्यात आले होते.
आरोग्याची अडचण आणि शेवटचे दिवस
२७ नोव्हेंबर २०१६ रोजी मुंबईतील यशवंत नाट्य मंदिर (माटुंगा) येथे लावणी-तमाशाच्या कार्यक्रमानंतर त्यांना मंचावरच अर्धांगवायूचा (पॅरालिसिस) तीव्र झटका आला होता. उपचारादरम्यान त्या अंथरुणाला खिळल्या आणि तेव्हापासून प्रदीर्घ काळ प्रकृतीच्या कारणास्तव त्या सार्वजनिक जीवनापासून दूर राहिल्या. अखेर पुण्यात त्यांनी आजारपणामुळे अखेरचा श्वास घेतला. ग्रामीण महाराष्ट्रातील लोककलेला मुख्य प्रवाहात आणून तिला प्रतिष्ठा मिळवून देणारी एक लोककलाकार म्हणून मधु कांबीकर यांचे नाव कायम स्मरणात राहील.
